نتیجه عملی:
اگر هدف اصلی ترمیم سریعتر زخم باشد و بیمار شرایط استفاده داشته باشد، TCC یا دستگاه غیرقابلبرداشتن knee-high معمولاً انتخاب قویتری است.—
نقش کفش طبی دیابتی در پیشگیری از عود زخم
در بیماران دیابتی که زخم آنها ترمیم شده یا در معرض خطر بالای ulceration هستند، کفش طبی درمانی اهمیت بسیار زیادی دارد.
راهنمای IWGDF 2023 prevention توصیه میکند که:
– بیماران پرخطر از properly fitting, accommodative, therapeutic footwear استفاده کنند
– کفش باید plantar pressure relieving effect داشته باشد
– بیمار نباید بدون محافظت مناسب راه برود
– در افراد با خطر متوسط تا بالا، مراقبت یکپارچه پا انجام شود
یعنی چه؟
کفش طبی خوب فقط “نرم” نیست؛ باید:
– فضای کافی برای انگشتان و تغییر شکل پا داشته باشد
– نقاط فشار را کم کند
– با کفی مناسب همراه شود
– در طول راهرفتن فشار پاشنه، پنجه و forefoot را توزیع کند
کفی طبی یا insole، بخش مهمی از therapeutic footwear است.
کفی خوب باید بتواند:
– فشار را از ناحیه پرخطر منحرف کند
– نقاط پرفشار را کاهش دهد
– از اصطکاک و shear جلوگیری کند
– توزیع وزن را متعادلتر کند
مرور سیستماتیک 2024 درباره pressure measurement technologies نشان میدهد که pressure mapping داخل کفش به طراحی بهتر کفی و کفش کمک میکند.
این یعنی کفی طبی نباید صرفاً جنبه تبلیغاتی داشته باشد؛ باید از نظر plantar pressure offloading واقعاً مؤثر باشد.
چه کسانی بیشتر به کفش و کفی طبی نیاز دارند؟
کفش و کفی طبی بهویژه برای این گروهها مهم است:
– بیماران با neuropathy دیابتی
– افراد با سابقه زخم پای دیابتی
– بیماران با تغییر شکل پا مثل hammer toe یا deformity استخوانی
– کسانی که callus یا پینه پرفشار دارند
– بیماران با کف پای حساس به فشار
– افراد با عود مکرر زخمدر این افراد، استفاده از کفش معمولی میتواند باعث بازگشت زخم شود.
تفاوت off-loading درمانی با کفش معمولی
خیلیها تصور میکنند هر کفش راحتی برای زخم دیابتی مناسب است، اما این تصور اشتباه است.
کفش معمولی ممکن است نرم باشد، اما لزوماً فشار را از ناحیه زخم کم نمیکند.
کفش درمانی باید:
– اندازه مناسب داشته باشد
– toe box پهن داشته باشد
– در صورت نیاز با کفی custom همراه شود
– فشار را بر اساس نوع زخم کاهش دهد
کفش معمولی:
– اغلب pressure-relieving نیست
– ممکن است روی زخم اصطکاک ایجاد کند
– در بیماران پرخطر، خطر recurrence را بالا میبرد
چه زمانی فقط کفش و کفی کافی نیست؟
در زخمهای فعال، مخصوصاً زخمهای نوروپاتیک پلانتار، فقط کفش و کفی معمولاً کافی نیست و باید از دستگاههای offloading قویتر مثل TCC یا device غیرقابلبرداشتن استفاده شود.
کفش و کفی بیشتر در این موارد کاربرد دارند:
– پس از ترمیم زخم برای پیشگیری از عود
– زخمهای کمخطرتر یا در مراحل خاص
– زمانی که وسایل قویتر در دسترس نیستند
– برای بیماران با تغییر شکل پا و خطر پرفشاری
چه توصیههایی برای بیماران دیابتی مهم است؟
– بدون کفش مناسب راه نروید
– کفش را با نسخه یا ارزیابی تخصصی انتخاب کنید
– کفی طبی باید متناسب با شکل پا و نوع فشار باشد
– هر روز پاها را بررسی کنید
– اگر کفش باعث قرمزی یا درد شد، آن را جدی بگیرید
– پیگیری دورهای با کلینیک زخم یا پای دیابتی داشته باشید
جمعبندی
یکی از اصلیترین اصول درمان زخم پای دیابتی است و بدون آن، درمان موفق زخم بسیار دشوار میشود.
بر اساس راهنمای IWGDF، برای زخمهای نوروپاتیک پلانتار، non-removable knee-high device بهترین انتخاب اولیه است.
متاآنالیزها نیز نشان میدهند که Total Contact Cast نسبت به وسایل removable در ترمیم زخم برتری دارد، هرچند ممکن است عوارض بیشتری داشته باشد.
در مرحله پیشگیری از عود، کفش و کفی طبی با قابلیت کاهش فشار کف پا نقش کلیدی دارند و باید بهصورت تخصصی انتخاب شوند.برای بیماران دیابتی، بهویژه کسانی که سابقه زخم دارند، انتخاب درست کفش و کفی طبی میتواند تفاوت بین ترمیم پایدار و عود مکرر زخم باشد.
سوالات متداول درباره کفش و کفی طبی برای زخم دیابتی
1) آیا کفش طبی میتواند زخم دیابتی را درمان کند؟
کفش طبی بهتنهایی معمولاً برای زخم فعال کافی نیست، اما در کنار off-loading مناسب میتواند به درمان و پیشگیری از عود کمک کند.
